Οἱ τελευταῖοι ὀκτὼ μῆνες μὲ τὸν Γέροντα Παίσιο
Στὶς 4 Νοεμβρίου τοῦ 1993 ὁ Γέροντας Παΐσιος, ἂν καὶ εἶχε σοβαρὸ πρό-βλημα ὑγείας, βγῆκε ἀπὸ τὸ Ἅγιον Ὄρος, γιὰ νὰ παρευρεθῇ στὴν Ἀγρυπνία ἐπὶ τῇ μνήμῃ τοῦ Ἁγίου Ἀρσενίου (10 Νοεμβρίου). Ὅλη τὴν ἡμέρα τῆς 9ης Νοεμβρίου, καθὼς καὶ κατὰ τὴν διάρκεια τῆς Ἀγρυπνίας, χιλιάδες ἄνθρωποι – περισσότεροι ἀπὸ κάθε ἄλλη φορά – πέρασαν νὰ πάρουν τὴν εὐχή του. Καὶ ὁ Γέροντας ὄρθιος, παρὰ τὴν σωματική του καταβολή, ἔδωσε τὴν εὐχή του σὲ ὅλους. Κάποια στιγμὴ τὸν ρώτησε ἡ Γερόντισσα: «Γέροντα, δὲν στενοχωριέσθε ποὺ τόσοι ἄνθρωποι περνοῦν, χωρὶς νὰ μποροῦν νὰ σᾶς μιλήσουν καὶ νὰ ποῦν τὸ πρόβλημά τους;». Ὁ Γέροντας ἀπάντησε: «Λέω στὸν Θεό: “Θεέ μου, ἐγὼ δὲν μπορῶ νὰ κάνω τίποτε· βοήθησέ τους Ἐσύ».
Μετὰ ἀπὸ λίγες ἡμέρες διαγνώσθηκε σοβαρὴ μορφὴ καρκίνου στὸ ἔντερο καὶ ὁ Γέροντας ὑποβλήθηκε σὲ ἀκτινοβολίες καὶ στὴν συνέχεια σὲ χειρουργικὴ ἐπέμβαση. Παρ᾿ ὅλη τὴν ταλαιπωρία ἀπὸ τὴν ἀῤῥώστια καὶ τοὺς ὀδυνηροὺς πόνους, σὲ ὅλο τὸ διάστημα ποὺ μεσολάβησε ἀπὸ τὴν διάγνωση τῆς ἀσθενείας μέ-χρι τὴν κοίμησή του, αὐτὸς «ὁ κρατερὸς ἀδάμας τῆς ἀσκήσεως», συνέχισε, μὲ ὅσες δυνάμεις διέθετε, τὴν πνευματική του ἐργασία «μὴ καμπτόμενος ταῖς ἀνά-γκαις τὶς φύσεως». Καὶ βλέπαμε τὸν Γέροντα» ὡς ἐν σταδίῳ καθεκάστιν ἡμέραν εὐψύχως καὶ ἐν ζέοντι πνεύματι τρέχοντα, ὅλον προσοχῆς, ὅλον θέρμης πεπλη-ρωμένον τοῦ Πνεύματος», τηρῶντας τὴν ἀκρίβεια τοῦ ἀσκητικοῦ βίου, μὲ τὴν ὁποία πάντοτε πορευόταν. Τὴν νύκτα, ὄρθιος μπροστὰ στὸ εἰκονοστάσι διάβαζε ὅλα τὰ γράμματα καὶ τὰ ὀνόματα ποὺ ἑκατοντάδες ἄνθρωποι τοῦ ἔδινα ἢ ἔστελναν καὶ ἔκανε καρδιακὴ προσευχή. Τὴν ἡμέρα ἔβλεπε ἀνθρώπους ποὺ ἐρχόταν νὰ πάρουν τὴν εὐχή του καὶ νὰ ποῦν τὸν πόνο τους καὶ στὸν λίγο χρόνο ποὺ τοῦ ἔμενε ἔκανε Συνάξεις τῆς Ἀδελφότητος.
Καθὼς ἔβλεπε ὅτι σιγά-σιγά «ἔσβηνε», εἶπε στὴν Γερόντισσα νὰ ζητήσῃ τὴν εὐλογία τοῦ Μητροπολίτου νὰ ταφῇ στὸ Ἡσυχαστήριο, σὲ περίπτωση ποὺ δὲν μπόρεσῃ τελικὰ νὰ ἐπιστρέψη στὸ Ἅγιον Ὄρος. Στὴν ἐρώτηση τῆς Γερόντισσας ὁ μακαριστὸς Συνέσιος ἀπάντησε: «Καὶ βέβαια, ἀφοῦ αὐτὸς εἶναι πρωτοπό-ρος καὶ κτήτορας τῆς Μονῆς».
Στὶς 24 Ἰουνίου, στὴ Σύναξη τῆς Ἀδελφότητος ὁ Γέροντας Παΐσιος ζήτησε νὰ δοθῇ κέρασμα στὶς Ἀδελφὲς καὶ ἔπειτα εἶπε: «Φάγατε ὅλες τὸ γλυκό; Τώρα θὰ σᾶς κεράσω κι ἐγώ». Ἔδωσε τότε σὲ μία ἀδελφὴ νὰ διαβάσῃ τοὺς λίγους στί-χους ποῦ ὁ ἴδιος εἶχε γράψει καὶ μὲ τοὺς ὁποίους έξέφραζε τὴν ἐπιθυμία του νὰ ταφῇ στὸ Ἡσυχαστήριο.
Τὸ κείμενο αὐτό, γραμμένο μὲ τὰ τρεμάμενα χέρια του, ζήτησε νὰ χαρα-χθῇ σὲ μικρὴ μαρμάρινη πλάκα, τῆς ὅποιας τὸ σχέδιο ἔκανε ὁ ἴδιος. Ὅταν ἑτοι-μάστηκε ἡ πλάκα καὶ τὴν εἶδε, εἶπε νὰ τοποθετηθῇ στὸν τάφο του, γιὰ τὸν ὅποιο ἔδωσε ὁδηγίες πῶς νὰ γίνῃ.
Ἐπιθυμία του ἐπίσης ἦταν ἡ Ἐξόδιος Ἀκολουθία νὰ τελεσθῇ στὸ Παρεκκλήσι τῶν Ἀρχαγγέλων, παρουσία μόνον τῆς Ἀδελφότητος, ἀπὸ τὸν ἐφημέριο τοῦ Ἡσυχαστηρίου π. Νικόλαο Στάθη, καὶ νὰ μὴ γίνῃ ποτὲ ἡ ἐκταφῇ του. Ὅταν ἡ Γερόντισσα ἀνέφερε στὸν Μητροπολίτη Συνέσιο «ὅ,τι ὁ Γέροντας Παΐσιος θὰ ἤθελε νὰ ταφῇ ἀθόρυβα, ἐκεῖνος εἶπε: «Ἀθόρυβα ἔζησε, δίκαιο εἶναι καὶ ἀθόρυβα νὰ φύγῃ».
Στὶς 29 Ἰουνίου ἔγινε ἡ τελευταία Σύναξη τῆς Ἀδελφότητος μὲ τὸν Γέροντα, στὴν ὁποία τὰ τελευταῖα λόγια του ἦταν: «Νὰ εὔχεσθε νὰ βρῷ αὐτὰ ποὺ ἐπιθυμῷ, καὶ ἐγώ, ἂν βρῷ παῤῥησία στὸν Θεό, ὁ,τι ζητᾶτε κατὰ Θεόν, θὰ εὔχω-μαι νὰ τὸ βρῆτε».
Μία ἑβδομάδα πρὶν ἀπὸ τὴν κοίμησή του ἐξέφρασε καὶ μὲ ἰδιόχειρη διαθήκη τὴν ἐπιθυμία του νὰ ταφῆ στὸ Ἡσυχαστήριο:
Ἐπιθυμία μου εἶναι νὰ ταφῷ στὸ Ἡσυχαστήριο τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Θεολόγου ὅπου κατοικεῖ καὶ ὁ Ἅγιός μου, καὶ ἐπιθυμῷ νὰ γίνῃ ἀπόλυτὰ σεβαστὴ ἀπὸ ὅλους.
Τῇ 5ῃ Ἰουλίου 1994
Μοναχὸς Παΐσιος Ἁγιορείτης
Ἀντίγραφο τῆς διαθήκης αὐτῆς ἐστάλη μετὰ τὴν κοίμησή του στὴν Ἱερὰ Μονὴ Κουτλουμουσίου, ποὺ ἀνῆκε τὸ Καλύβι του.
Τὸ πρωὶ τῆς 12ης Ἰουλίου τοῦ 1994, τὴν ἑπομένη τῆς μνήμης τῆς Ἁγίας Εὐφημίας, ὁ Γέροντας Παΐσιος ἀνεπαύθη ἐν Κυρίῳ. Ὅταν ἡ Γερόντισσα ἀνακοί-νωσε στὶς Ἀδελφὲς τὴν κοίμησή του, εἶπε καὶ τὰ ἑξῆς: «Ὅλη ἡ Ἀδελφότητα εἶναι γεμάτη εὐγνωμοσύνη πρὸς τὸν Θεό, ποὺ μᾶς χάρισε εἴκοσι ὀκτὼ χρονιὰ τὸν Γέ-ροντα Παΐσιο, γιὰ νὰ μᾶς βοηθήσῃ. Νὰ σκεφτώμαστε τὸ χρέος ποὺ ἔχουμε καὶ νὰ βάλουμε ἀρχή, ὥστε αὐτὰ ποὺ μᾶς εἶπε καὶ δὲν τὰ ἐφαρμόσαμε μέχρι τώρα, νὰ τὰ ἐφαρμόσουμε μετὰ τὸν θάνατό του. Ἂν ὁ Γέροντας Παΐσιος ἀγάπησε τόσο τὸν Ἅγιο Ἀρσένιο καὶ τὸν μιμήθηκε, παρ᾿ ὅλο ποὺ δὲν τὸν εἶχε γνωρίσει ὅσο ζοῦσε, πόσο μᾶλλον ἐμεῖς, ποὺ γνωρίσαμε καὶ ἀγαπήσαμε τὸν ἅγιο Γέροντα, πρέπει νὰ τὸν μιμηθοῦμε. ” Τιμὴ Ἁγίου, μίμηση Ἁγίου „. Ὁ Θεὸς νὰ δώσῃ νὰ ζοῦμε τὸν Γέροντα στὶς καρδιές μας. Νὰ ζήσουμε καλογερικά, γιὰ νὰ χαροῦμε πνευματικὰ. Εὔχομαι νὰ μᾶς ἀξιώσῃ ὁ Θεὸς νὰ ζήσουμε τὴν παραδεισένια χαρὰ στὴν γῆ, γιὰ νὰ ἀνταμώσουμε τὸν Γέροντα ξανὰ στὸν Οὐρανό».
Μετὰ ἀπὸ ὁλονύκτια Αγρυπνία, τελέσθηκε ἡ Ἐξόδιος Ἀκολουθία καὶ ὁ Γέροντας ἐτάφη πίσω ἀπὸ τὸ Ἱερὸ τοῦ Ναοῦ τοῦ «Ἁγίου Ἀρσενίου. «Τιμίως καὶ λαμπρῶς τὸ τίμιο καὶ ἄξιο τοῦ οὐρανοῦ σῶμα του κατατέθηκε στὴν γῆ καὶ κα-λύφθηκε, ὄχι ὅμως γιὰ νὰ μείνῃ κρυμμένο καὶ ἄγνωστο, ἀλλὰ γιὰ νὰ ἀποτελῇ πλοῦτο καὶ θησαυρὸ πνευματικό». Ὁ τάφος του εἶναι πηγὴ εὐλογίας καὶ χάριτος γιὰ ὅσους προστρέχουν σ᾿ αὐτόν. Πολλοὶ ἀποθέτοντας ἐκεῖ τὸν πόνο καὶ τὰ προβλήματά τους λαμβάνουν «εὔκαιρον βοήθειαν».
Κάθε χρόνο ἡ μνήμη τοῦ ὁσίου πατρὸς «ἅπαντα τὸν λαὸν τοῦ Θεοῦ συ-γκαλεῖται πρὸς ἑστίασιν πνευματικήν». Τὴν νύκτα τῆς 11ης πρὸς τὴν 12ης Ἰουλίου στὴν Ἀγρυπνία ποὺ τελεῖται συμμετέχουν χιλιάδες προσκυνητὲς μὲ ἰδιαίτερη εὐλάβεια καὶ κατάνυξη. Τὸ 2008, μετὰ τὸ πέρας αὐτῆς τῆς Ἀγρυπνίας, ὁ Σεβασμιότατος Μητροπολίτης Κασσανδρίας κ. Νικόδημος ἀπευθυνόμενος στὸ πλῆθος τῶν προσκυνητῶν μεταξὺ ἄλλων εἶπε καὶ τὰ ἑξῆς: Ἐνῷ θὰ περίμενε κα-νείς, καθὼς τὰ χρόνια περνοῦν, ἡ μνήμη τοῦ ἀδελφοῦ μας νὰ ἐλαττώνεται, ἐν τούτοις βλέπουμε ὅ,τι ὁ πατὴρ Παΐσιος ζῇ ὅλο καὶ περισσότερο στὶς καρδιὲς τῶν ἀνθρώπων. Αὐτὸ ποὺ συντελεῖται ἀπόψε σ᾿ αὐτὸν τὸν ἱερὸ χῶρο εἶναι συγκλο-νιστικὸ καὶ ἀνεπανάληπτο. Ἔχει συῤῥεύσει πολὺς κόσμος καὶ καθένας ἔχει ἐναποθέσει στὸν τάφο του τὸν σεβασμὸ, τὴν ἀγάπη καὶ τὸν στεναγμὸ τῆς καρ-δίας του· γιὰ κάτι παρακάλεσε τὸν πατέρα Παΐσιο καὶ ἔφυγε ἀπὸ τὸν τάφο μὲ τὴν ἐλπίδα τῆς ἐκπλήρωσης… Νὰ εἴμαστε βέβαιοι, ἀδελφοί μου, ὁ,τι ὁ πατὴρ Πα-ΐσιος, πού, ὅταν ζοῦσε, προσευχόταν γιὰ ὅλους ὅσους τοῦ τὸ ζητοῦσαν, εἶναι ἀδύνατον τώρα ποὺ εὑρίσκεται ἐνώπιον τοῦ Θρόνου τῆς μεγαλοσύνης τοῦ Θεοῦ νὰ μὴν πρεσβεύῃ γιὰ ἐκείνους ποὺ τοῦ τὸ ζητοῦν».
Πνευματικὴ κληρονομιά
Φεύγοντας ὁ Γέροντας Παΐσιος ἀπὸ τὴν ἐπίγεια ζωὴ «οὔκ ἀπέστη ἡμῶν, ἄλλα μετὰ μείζονος βοηθείας κήδεταί τε καὶ ἐπιμελεῖται ἡμῶν», μὲ τὶς πρε-σβεῖες του ἄλλα καὶ μὲ τοὺς λόγους, τοὺς ὁποίους μᾶς ἄφησε ὡς πολύτιμη κλη-ρονομιὰ καὶ παρακαταθήκη ἱερή. Ἀπὸ τὶς πρῶτες μέρες ποὺ τὸν γνωρίσαμε, φυλάγαμε ὡς θησαυρὸ τὶς ἐπιστολές του καὶ καταγράφαμε ὅσα μᾶς ἔλεγε, ἀρχικὰ κρατῶντας σημειώσεις καὶ ἀργότερα χρησιμοποιώντας μαγνητόφωνο. Μετὰ τὴν κοίμησή του τὸ ὑλικὸ ποὺ εἶχε συγκεντρωθῇ ταξινομήθηκε κατὰ θέματα, ὥστε νὰ εἶναι πιὸ εὔχρηστο, καὶ στὴν συνέχεια ἀποφασίσαμε νὰ τὸ δημοσιεύσουμε, γιὰ νὰ γίνῃ κοινὸ κτῆμα καὶ βοήθημα τοῦ λαοῦ τοῦ Θεοῦ. Ἔτσι ἀπὸ τὸ 1998 μέχρι σήμερα ἐκδόθηκαν πέντε Τόμοι στὴν σειρὰ «Λόγοι Γέροντος Παϊσίου Ἁγιορεί-του», ἐνῷ ἑτοιμάζονται οἱ ὑπόλοιποι, καθὼς καὶ ἡ βιογραφία τοῦ Γέροντα.
Διαβάζοντας τοὺς λόγους τοῦ ὀλιγογράμματου ἀλλὰ θεοφώτιστου Γέρο-ντα, πολλοὶ ποὺ δὲν εἶχαν τὴν εὐκαιρία νὰ τὸν γνωρίσουν ἐν ζωῇ τὸν αἰσθάνο-νται γνώριμο καὶ οἰκεῖο, γιατί ἀγγίζει τὴν ψυχή τους καὶ μὲ ἁπλότητα ἀπαντᾶ καίρια σὲ τρέχοντα προβλήματά τους.
Ὅσοι πάλι τὸν γνώρισαν, ἀνακαλοῦν στὴν μνήμη τους τὴν μετ΄ αὐτοῦ γλυκεῖα ἀναστροφὴ καὶ τοὺς χαριτωμένους λόγους του. Σχετικὰ μὲ τοὺς ἐκδο-θέντες «λόγους» ὁ μακαριστὸς Μητροπολίτης Σερρῶν καὶ Νιγρίτης Μάξιμος σὲ ἐπιστολή του ἔγραψε: «Ὁ ἀληθινὸς ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ, ὁ μιμητὴς τῶν Ἀγγέ-λων Γέρων Παΐσιος ὁ Ἁγιορείτης, ὅπως καὶ ἐν τῇ ζωῇ ὑπάρχων, οὕτω καὶ μετὰ τὴν ἐκδημίαν αὐτοῦ, στιρίζει εἰς τὴν Ὀρθόδοξον πίστιν καὶ ἐνθαρρύνει τοὺς ἀγωνιζομένους ταπεινοὺς ἀνθρώπους, καθὼς τοὺς ὁπλίζει πνευματικὰ διὰ τῶν ἀποφθεγμάτων αὐτοῦ καὶ τοὺς κατευθύνει εἰς νομὰς σωτηρίους». Καὶ ὁ Μητρο-πολίτης Βερατίου κ. Ἰγνάτιος εἶπε σχετικὰ τὰ ἑξῆς: Αὐτοὶ οἱ λόγοι τοῦ Γέροντος εἶναι σύγχρονος πνευματικὸς ὁπλισμὸς πυρηνικός. Γιατί μπορεῖ νὰ ὑπάρχῃ καὶ ἄλλος ὁπλισμός, ἀλλὰ νὰ εἶναι ξεπερασμένος. Πρέπει νὰ πιάσῃς τὸν σφυγμὸ τῆς ἐποχῆς, γιὰ νὰ βοηθήσης. Καὶ ὁ Γέροντας ἔπιασε τὸν σφυγμό. Μὲ τὴν κοινὴ λογικὴ δὲν ἐγγίζονται οἱ ἄνθρωποι· χρειάζονται λόγο «θεοπνεύστου λογικῆς».
Ἱερὸν Ἡσυχαστήριον «Εὐαγγελιστὴς Ἰωάννης ὁ Θεολόγος», 57006 ΒΑΣΙΛΙΚΑ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ, 2010, σελ. 64.